{"id":2874,"date":"2020-07-24T14:23:27","date_gmt":"2020-07-24T13:23:27","guid":{"rendered":"http:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/?page_id=2874"},"modified":"2025-12-19T10:16:01","modified_gmt":"2025-12-19T09:16:01","slug":"urojenia-i-paranoja-czym-sie-od-siebie-roznia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/objawy\/urojenia-i-paranoja-czym-sie-od-siebie-roznia\/","title":{"rendered":"Urojenia i paranoja: Czym sie od siebie r\u00f3\u017cni\u0105?"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-rea-inpage-nav-rea-inpage-nav-block rea-inpage-nav-block front has-margin\"><div class=\"rea-inpage-nav-block__image\" style=\"background-image: url(https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/wooden.png)\"><img decoding=\"async\" class=\"inpage-nav-background\" alt=\"\" src=\"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/wooden.png\"><\/div><div class=\"rea-inpage-nav-block__content\"><div class=\"rea-inpage-nav-block__content--wrapper\"><div class=\"text-wrapper\"><h2 class=\"inpage-nav-title\">Urojenia i paranoja:<br>Czym si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105?<\/h2><ul class=\"inpage-nav-list\"><\/ul><\/div><div class=\"section-nav\"><h4 class=\"section-nav--title\">W tej sekcji<\/h4><div class=\"section-nav--nav-items js-inpage-nav-items\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-paragraph-rea-paragraph-block rea-paragraph-block front\"><div class=\"rea-paragraph-block__content\"><p class=\"content-text\">chorobach psychicznych. My\u015blenie paranoiczne oraz urojenia mog\u0105 towarzyszy\u0107 r\u00f3\u017cnym zaburzeniom psychiatrycznym, w tym schizofrenii i maniom, ale tak\u017ce depresji, uzale\u017cnieniom oraz demencji. Urojenia i paranoja powszechnie wyst\u0119puj\u0105 w schizofrenii. Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ca posta\u0107 tej choroby nosi nazw\u0119 schizofrenii paranoidalnej<sup>1<\/sup>, natomiast urojenia stanowi\u0105 typowy objaw schizofrenii<sup>1<\/sup>.<br>W j\u0119zyku potocznym poj\u0119cia te cz\u0119sto s\u0105 traktowane jak synonimy. Wiele os\u00f3b nie zna dok\u0142adnych definicji tych zaburze\u0144, ale cz\u0119sto pos\u0142uguje si\u0119 obydwoma poj\u0119ciami, zw\u0142aszcza, gdy pragnie wyrazi\u0107 swoje oburzenie zachowaniem innej osoby, m\u00f3wi\u0105c na przyk\u0142ad \u201eMasz urojenia!\u201d lub \u201eJeste\u015b kompletnym paranoikiem!\u201d Co jednak naprawd\u0119 oznaczaj\u0105 urojenia i paranoja? I czym si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105?<br><br><\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-title-rea-title-block rea-title-block front\"><div class=\"rea-title-block__content\"><h3 id=\"strongurojeniastrong\" class=\"content-title \"><strong>UROJENIA<\/strong><\/h3><h4 class=\"content-subtitle rea-hidden\"><\/h4><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-paragraph-rea-paragraph-block rea-paragraph-block front\"><div class=\"rea-paragraph-block__content\"><p class=\"content-text\">Urojenia mo\u017cna zdefiniowa\u0107 jako \u201eutrwalone przekonania, kt\u00f3rych nie mo\u017cna zmieni\u0107 w \u015bwietle sprzecznych dowod\u00f3w \u201d<sup>2<\/sup>. Innymi s\u0142owy, osoba z urojeniami nie jest sk\u0142onna zrewidowa\u0107 swoich przekona\u0144 na jaki\u015b temat, nawet je\u015bli dost\u0119pne s\u0105 dowody podwa\u017caj\u0105ce ich tre\u015b\u0107. Poni\u017cej kilka przyk\u0142ad\u00f3w2 r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w uroje\u0144, kt\u00f3re pomog\u0105 lepiej zrozumie\u0107 natur\u0119 tego zaburzenia:<br>\u00a0<\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-list-rea-list-block rea-list-block front\"><div class=\"rea-list-block__wrapper\"><div class=\"list-unordered list\"><p>Urojenia prze\u015bladowcze (wyst\u0119puj\u0105ce najcz\u0119\u015bciej), nazywane tak\u017ce urojeniami paranoicznymi. Przekonanie osoby dotkni\u0119tej urojeniami, \u017ce grozi jej krzywda i\/lub prze\u015bladowanie ze strony innej osoby, organizacji lub grupy<\/p><p>Urojenia ksobne (tak\u017ce cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105ce). Prze\u015bwiadczenie osoby dotkni\u0119tej urojeniami, \u017ce okre\u015blone uwagi, gesty, elementy otoczenia itp. s\u0105 wymierzone w ni\u0105<\/p><p>Urojenia hipochondryczne. Nadmierne skupianie si\u0119 na stanie swojego zdrowia lub funkcjonowaniu poszczeg\u00f3lnych narz\u0105d\u00f3w<\/p><p>Urojenia wielko\u015bciowe. Prze\u015bwiadczenie o swojej wyj\u0105tkowej s\u0142awie, bogactwie, nadzwyczajnych umiej\u0119tno\u015bciach<\/p><p>Erotomania (urojenia erotyczne). Przekonanie osoby dotkni\u0119tej urojeniami, \u017ce jaka\u015b obca osoba jest w niej zakochana<\/p><p>Urojenia nihilistyczne. Przekonanie o nadci\u0105gaj\u0105cej pot\u0119\u017cnej katastrofie<\/p><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-paragraph-rea-paragraph-block rea-paragraph-block front\"><div class=\"rea-paragraph-block__content\"><p class=\"content-text\"><br><\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-illustration-rea-illustration-block rea-illustration-block front\"><img class=\"illustration-bg\" alt=\"\"><div class=\"rea-illustration-block__content\"><div class=\"rea-illustration-block__image image-wrapper\"><a href=\"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/LR002-Inside-article-image.jpg\" rel=\"noopener noreferrer\" target=\"_blank\" class=\"\"><img decoding=\"async\" class=\"illustration center\" alt=\"\" src=\"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/LR002-Inside-article-image.jpg\" style=\"max-width: 80%\"><img decoding=\"async\" class=\"rea-mobile illustration-mobile\" alt=\"\" src=\"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/LR002-Inside-article-image.jpg\"><\/a><\/div><p class=\"rea-site__caption caption-text align-center\"><\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-paragraph-rea-paragraph-block rea-paragraph-block front\"><div class=\"rea-paragraph-block__content\"><p class=\"content-text\">Urojenia s\u0105 uznawane za dziwaczne, \u201e gdy ich tre\u015b\u0107 jest nieprawdopodobna i niezrozumia\u0142a dla os\u00f3b nale\u017c\u0105cych do tego samego kr\u0119gu kulturowego, oraz nie maj\u0105 one zwi\u0105zku ze zwyk\u0142ym, codziennym do\u015bwiadczeniem \u017cyciowym\u201d<sup>2<\/sup>. Na urojenia dziwaczne cierpi na przyk\u0142ad osoba przekonana, \u017ce jaka\u015b zewn\u0119trzna si\u0142a usun\u0119\u0142a jej narz\u0105dy wewn\u0119trzne i zast\u0105pi\u0142a je narz\u0105dami innej osoby, nie pozostawiaj\u0105c przy tym \u017cadnych ran ani blizn. Z kolei przyk\u0142adem urojenia niedziwacznego jest przekonanie, \u017ce jest si\u0119 \u015bledzonym przez policj\u0119 pomimo braku jakichkolwiek dowod\u00f3w.<br>Urojenia s\u0105 zazwyczaj klasyfikowane jako dziwaczne, gdy dotycz\u0105 utraty kontroli nad umys\u0142em lub cia\u0142em danej osoby. Poni\u017cej podajemy kilka przyk\u0142ad\u00f3w<sup>2<\/sup>:<br><\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-list-rea-list-block rea-list-block front\"><div class=\"rea-list-block__wrapper\"><div class=\"list-unordered list\"><p>Wykradanie my\u015bli. Przekonanie, \u017ce jaka\u015b zewn\u0119trzna si\u0142a \u201ewykrada\u201d my\u015bli osoby<\/p><p>Nasy\u0142anie my\u015bli. Przekonanie, \u017ce w umy\u015ble osoby zosta\u0142y umieszczone my\u015bli kogo\u015b innego<\/p><p>Urojenia kontroli. Przekonanie osoby dotkni\u0119tej urojeniami, \u017ce jaka\u015b zewn\u0119trzna si\u0142a manipuluje jej cia\u0142em lub dzia\u0142aniami<\/p><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-paragraph-rea-paragraph-block rea-paragraph-block front\"><div class=\"rea-paragraph-block__content\"><p class=\"content-text\"><br>Czasami trudno jest odr\u00f3\u017cni\u0107 urojenie od bardzo silnego przekonania<sup>2<\/sup>. R\u00f3\u017cnica mo\u017ce zale\u017ce\u0107 od tego, czy dana osoba jest sk\u0142onna zmieni\u0107 swoj\u0105 opini\u0119, je\u015bli istniej\u0105 jednoznaczne\/wiarygodne dowody na to, \u017ce jest ona b\u0142\u0119dna.<br><br><\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-title-rea-title-block rea-title-block front\"><div class=\"rea-title-block__content\"><h3 id=\"paranoja\" class=\"content-title \">PARANOJA<\/h3><h4 class=\"content-subtitle rea-hidden\"><\/h4><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-paragraph-rea-paragraph-block rea-paragraph-block front\"><div class=\"rea-paragraph-block__content\"><p class=\"content-text\">Paranoj\u0119 mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako \u201ebezpodstawn\u0105 lub nadmiern\u0105 nieufno\u015b\u0107 wobec innych os\u00f3b\u201d<sup>3<\/sup>. Paranoicy nieustannie podejrzewaj\u0105 osoby w swoim otoczeniu o nieprzyjazne zamiary wobec nich i s\u0105 przekonani, \u017ce konkretne osoby lub wszyscy inni \u201echc\u0105 ich dopa\u015b\u0107\u201d<sup>3<\/sup>. My\u015bli paranoiczne nie s\u0105 czym\u015b niezwyk\u0142ym i w pewnym momencie \u017cycia mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 u ka\u017cdego. Wyobra\u017amy sobie na przyk\u0142ad, \u017ce wracamy po zmroku do domu i powoli podje\u017cd\u017ca do nas samoch\u00f3d, lub inne osoby szepcz\u0105 i patrz\u0105 na nas, gdy przechodzimy obok nich. W takich sytuacjach mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 obawa o to, \u017ce kto\u015b chce nam zrobi\u0107 krzywd\u0119, mimo \u017ce w rzeczywisto\u015bci nie spotyka nas nic z\u0142ego.<br>Paranoja staje si\u0119 problemem, gdy osi\u0105ga skal\u0119 kliniczn\u0105, to znaczy przybiera posta\u0107 uroje\u0144. Jak opisali\u015bmy powy\u017cej, osoby dotkni\u0119te urojeniami nie s\u0105 w stanie zaakceptowa\u0107 \u017cadnych argument\u00f3w i dowod\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych o tym, \u017ce ich przekonanie jest b\u0142\u0119dne. Paranoja rozwija si\u0119 do uroje\u0144 prze\u015bladowczych\/paranoicznych, kt\u00f3re powoduj\u0105, \u017ce dotkni\u0119ta nimi osoba jest prze\u015bwiadczona, \u017ce kto\u015b inny lub jaka\u015b grupa\/organizacja chce j\u0105 skrzywdzi\u0107<sup>1<\/sup>. Inne urojenia, np. nihilistyczne, urojenia wykradania i nasy\u0142ania my\u015bli, urojenia kontroli, mog\u0105 zaostrza\u0107 paranoj\u0119, a tym samym urojenia prze\u015bladowcze. Do uroje\u0144 paranoicznych mog\u0105 ponadto prowadzi\u0107 halucynacje, b\u0119d\u0105ce \u201ewra\u017ceniami zmys\u0142owymi (wzrokowymi, dotykowymi, d\u017awi\u0119kowymi, zapachowymi lub smakowymi) niewywo\u0142anymi stymulacj\u0105 zewn\u0119trzn\u0105\u201d<sup>1<\/sup>. Osoba do\u015bwiadczaj\u0105ca halucynacji nabiera prze\u015bwiadczenia, \u017ce s\u0105 one rzeczywiste. Halucynacje mog\u0105 prowadzi\u0107 do strachu\/paranoi, je\u015bli dotkni\u0119ta nimi osoba uwa\u017ca, \u017ce ich \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 ludzie nastawieni do niej wrogo.<br><br><\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-title-rea-title-block rea-title-block front\"><div class=\"rea-title-block__content\"><h3 id=\"wnioski\" class=\"content-title \">WNIOSKI<\/h3><h4 class=\"content-subtitle rea-hidden\"><\/h4><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-paragraph-rea-paragraph-block rea-paragraph-block front\"><div class=\"rea-paragraph-block__content\"><p class=\"content-text\">Podsumowuj\u0105c, urojenia i paranoja mog\u0105 by\u0107 ze sob\u0105 blisko powi\u0105zane. W uproszczeniu, paranoja jest bezpodstawn\u0105 lub nadmiern\u0105 obaw\u0105 przed innymi osobami, kt\u00f3ra mo\u017ce przybra\u0107 posta\u0107 urojenia, je\u015bli nie s\u0105 w stanie rozwia\u0107 jej nawet jednoznaczne, wiarygodne dowody. Staje si\u0119 w\u00f3wczas urojeniem paranoicznym. Z tego wzgl\u0119du ci\u0119\u017ck\u0105 posta\u0107 paranoi mo\u017cna uzna\u0107 za jeden z rodzaj\u00f3w urojenia, natomiast same urojenia obejmuj\u0105 szersz\u0105 grup\u0119 zaburze\u0144. Urojenia mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 bez \u017cadnych objaw\u00f3w paranoi, mo\u017cliwa jest r\u00f3wnie\u017c sytuacja odwrotna. Zar\u00f3wno urojenia, jak i paranoja mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 stopniem nasilenia. W ci\u0119\u017ckiej postaci mog\u0105 prowadzi\u0107 do chor\u00f3b psychicznych uniemo\u017cliwiaj\u0105cych normalne funkcjonowanie.<\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rea-references-rea-references-block rea-references-block front\"><div class=\"rea-references-block__references\"><p class=\"references-title\">References<\/p><ol class=\"references-list\"><li>WHO. <em>ICD-10 Version: 2019<\/em>. (2019).<\/li><li>DSM V.  <em>American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition. Arlington, VA: American Psychiatric Association, 2013.<\/em> (2013).<\/li><li>The Free Dictionary by Farlex. <a href=\"https:\/\/medical-dictionary.thefreedictionary.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\">https:\/\/medical-dictionary.thefreedictionary.com\/<\/a>.<\/li><\/ol><\/div><\/div>\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":2884,"parent":2221,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-fullwidth.php","meta":{"_acf_changed":false,"rea_page_title_signed_in_meta_block_field":"Urojenia i paranoja: Czym si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105?","rea_page_title_signed_out_meta_block_field":"Urojenia i paranoja: Czym si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105?","rea_page_description_signed_in_meta_block_field":"Paranoia and delusions are terms that are used in psychiatry, and the two are often intertwined in mental health illnesses.","rea_page_description_signed_out_meta_block_field":"Paranoia and delusions are terms that are used in psychiatry, and the two are often intertwined in mental health illnesses.","rea_page_footer_id_meta_block_field":"","rea_page_footer_date_meta_block_field":"","footnotes":""},"class_list":["post-2874","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2874","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2874"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5158,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2874\/revisions\/5158"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2221"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}