{"id":2336,"date":"2020-01-14T14:58:53","date_gmt":"2020-01-14T13:58:53","guid":{"rendered":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/?page_id=2336"},"modified":"2025-12-19T10:16:01","modified_gmt":"2025-12-19T09:16:01","slug":"schizofrenia-w-szkole-i-pracy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/schizofrenia-w-szkole-i-pracy\/","title":{"rendered":"Schizofrenia w szkole i pracy"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/div>

Schizofrenia w szkole i pracy<\/h1>

Osoby chore na schizofreni\u0119 cz\u0119sto cierpi\u0105 z powodu cz\u0119stych problem\u00f3w ze znalezieniem i utrzymaniem pracy. Stygmatyzacja zwi\u0105zana z problemami ze zdrowiem psychicznym powoduje, \u017ce wielu pracodawc\u00f3w oraz wiele organ\u00f3w administracji publicznej \u017ale postrzega schizofreni\u0119 i nie chce zatrudnia\u0107 chorych os\u00f3b. W zwi\u0105zku z tym poni\u017cej zamie\u015bcili\u015bmy kilka najwa\u017cniejszych sugestii dla pracodawc\u00f3w, rodzin, pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia oraz instytucji, dzi\u0119ki czemu mog\u0105 one przyczyni\u0107 si\u0119 do zmniejszenia nier\u00f3wno\u015bci w zatrudnieniu, jakich do\u015bwiadczaj\u0105 osoby cierpi\u0105ce na schizofreni\u0119.<\/p><\/a>

<\/p><\/div>

\"\"<\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

Osoby z d\u0142ugotrwa\u0142ymi zaburzeniami psychicznymi, w tym schizofreni\u0105, do\u015bwiadczaj\u0105 barier w pracy z powodu stygmatyzacji, uprzedze\u0144 i dyskryminacji.1<\/sup> Pomimo faktu, i\u017c wiedza spo\u0142ecze\u0144stwa w zakresie zdrowia psychicznego stopniowo poprawia si\u0119, w odniesieniu do schizofrenii wci\u0105\u017c jeszcze istnieje stygmatyzacja. Niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce osoby ze schizofreni\u0105 maj\u0105 tendencj\u0119 do agresywnych zachowa\u0144, \u017ce nie s\u0105 w stanie utrzyma\u0107 sta\u0142ego zatrudnienia oraz\/lub \u017ce ich zachowanie mo\u017ce zmieni\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b nag\u0142y i nieoczekiwany2<\/sup>.

Schizofrenia zazwyczaj pojawia si\u0119 pomi\u0119dzy 18. a 35. rokiem \u017cycia, w momencie, w kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b studiuje lub rozpoczyna swoj\u0105 karier\u0119 zawodow\u01053<\/sup>. Rozpoznanie schizofrenii mo\u017ce by\u0107 dla nich przyt\u0142aczaj\u0105ce i mo\u017ce pokrzy\u017cowa\u0107 plany \u017cyciowe, blokuj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskania wykszta\u0142cenia lub rozwoju umiej\u0119tno\u015bci niezb\u0119dnych do osi\u0105gni\u0119cia sukcesu. Schizofrenia jest zatem postrzegana jako czynnik wp\u0142ywaj\u0105cy negatywnie na realizacj\u0119 plan\u00f3w zwi\u0105zanych z wykszta\u0142ceniem i prac\u0105 zawodow\u0105. Dla os\u00f3b pracuj\u0105cych objawy choroby, efekty uboczne leczenia oraz nawroty mog\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 niekorzystnie na mo\u017cliwo\u015b\u0107 kontynuacji pracy4<\/sup>.

W kilku badaniach wykazano, i\u017c osoby cierpi\u0105ce na schizofreni\u0119 pracuj\u0105ce zarobkowo maj\u0105 ponad pi\u0119\u0107 razy wy\u017csze szanse na osi\u0105gni\u0119cie remisji funkcjonalnej (powrotu do prawid\u0142owego funkcjonowania) ni\u017c osoby niezatrudnione lub pracuj\u0105ce bez wynagrodzenia5,6<\/sup>. Pomimo ci\u0105g\u0142ego zg\u0142aszania potrzeby organizacji szkole\u0144, zatrudnienia na sta\u0142ych stanowiskach oraz us\u0142ug w zakresie wsparcia, grupa ta cechuje si\u0119 jedn\u0105 z najwy\u017cszych st\u00f3p bezrobocia spo\u015br\u00f3d wszystkich grup znajduj\u0105cych si\u0119 w niekorzystnej sytuacji zawodowej7<\/sup>. Konkurencyjne wska\u017aniki zatrudnienia w grupie os\u00f3b cierpi\u0105cych na schizofreni\u0119 s\u0105 niskie w por\u00f3wnaniu z og\u00f3\u0142em populacji; wed\u0142ug wi\u0119kszo\u015bci szacunk\u00f3w w Stanach Zjednoczonych i Europie, mniej ni\u017c 20% os\u00f3b chorych na schizofreni\u0119 jest czynna zawodowo.8 Ankiety przeprowadzone w\u015br\u00f3d konsument\u00f3w cierpi\u0105cych na schizofreni\u0119 wskazuj\u0105 na niezadowolenie z niskich wska\u017anik\u00f3w zatrudnienia – ch\u0119\u0107 podj\u0119cia pracy sygnalizuje 55%-70% ankietowanych9<\/sup>.

Koszty bezrobocia tej populacji s\u0105 wysokie, nie tylko w kontek\u015bcie finansowym, ale te\u017c pod wzgl\u0119dem braku spo\u0142ecznej roli i braku p\u0142yn\u0105cych z niej korzy\u015bci dla pacjenta, takich jak lepsza samoocena i poczucie warto\u015bci10<\/sup>. Co wa\u017cne, oferta pracy niesie za sob\u0105 potencjalne zmniejszenie, a nawet wyeliminowanie \u015bwiadcze\u0144 z tytu\u0142u niepe\u0142nosprawno\u015bci przynajmniej dla niekt\u00f3rych cz\u0142onk\u00f3w tej spo\u0142eczno\u015bci11<\/sup>.<\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n


Na zatrudnienie os\u00f3b chorych na schizofreni\u0119 i odpowied\u017a na rehabilitacj\u0119 zawodow\u0105 wp\u0142yw mo\u017ce mie\u0107 kilka czynnik\u00f3w.12<\/sup><\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n

Zaburzenia funkcji poznawczych: zaburzenia funkcji poznawczych cz\u0119sto towarzysz\u0105 schizofrenii i maj\u0105 znaczenie nie tylko kliniczne, ale te\u017c funkcjonalne. Widoczne s\u0105 one na wielu p\u0142aszczyznach, takich jak uwaga, pami\u0119\u0107, funkcjonowanie wykonawcze czy szybko\u015b\u0107 przetwarzania informacji.12<\/sup>S\u0105 one uznawane za najbardziej destrukcyjny czynnik w kontek\u015bcie pracy ze wzgl\u0119du na wynikaj\u0105ce z nich problemy w relacjach mi\u0119dzyludzkich , trudno\u015bci w funkcjonowaniu wykonawczym, szczeg\u00f3lnie w zakresie przetwarzania informacji i umiej\u0119tno\u015bci wykonywania nowych zada\u0144.13<\/sup> <\/p>

Zaburzenia spowodowane nadu\u017cywaniem substancji: nadu\u017cywanie i uzale\u017cnienie od substancji s\u0105 bardzo cz\u0119ste w schizofrenii i wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z gorszym przebiegiem tej choroby psychicznej, w tym wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 nawrot\u00f3w i hospitalizacji, pogorszonym funkcjonowaniem psychospo\u0142ecznym oraz dodatkowymi problemami zwi\u0105zanymi z przepisami prawa, zdrowiem i utrzymaniem si\u0119.14<\/sup><\/p>

Choroby fizyczne: osoby cierpi\u0105ce na schizofreni\u0119 s\u0105 bardziej nara\u017cone na wyst\u0105pienie chor\u00f3b fizycznych, co mo\u017ce wynika\u0107 m.in. z niekorzystnego wp\u0142ywu lek\u00f3w przeciwpsychotycznych na metabolizm lub prowadzenia niezdrowego trybu \u017cycia, wi\u0105\u017c\u0105cego si\u0119 z cz\u0119stym si\u0119ganiem po papierosy, brakiem aktywno\u015bci fizycznej oraz z\u0142\u0105 diet\u0105.15<\/sup> <\/p><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

Dla tych, kt\u00f3rzy s\u0105 w stanie pracowa\u0107, zatrudnienie wi\u0105\u017ce si\u0119 z kilkoma korzy\u015bciami, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mo\u017cna wymieni\u0107 niezale\u017cno\u015b\u0107 finansow\u0105, kontakt spo\u0142eczny oraz popraw\u0119 poczucia w\u0142asnej warto\u015bci.16<\/sup> Praca jest jednym z g\u0142\u00f3wnych sposob\u00f3w, w jaki ludzie wchodz\u0105 w interakcje spo\u0142eczne w \u015brodowisku, w kt\u00f3rym \u017cyj\u0105, umo\u017cliwia te\u017c nawi\u0105zanie nowych przyja\u017ani. Dodatkowo, odpowiedzialno\u015b\u0107 za wykonanie obowi\u0105zk\u00f3w s\u0142u\u017cbowych pozwala pacjentom czu\u0107 si\u0119 bardziej docenionymi i daje im poczucie celu w \u017cyciu. Osoby cierpi\u0105ce na schizofreni\u0119 osi\u0105gaj\u0105 bardzo s\u0142abe wyniki w badaniach maj\u0105cych na celu ocen\u0119 ich poczucia celu w \u017cyciu, co mo\u017ce prowadzi\u0107 je do nadu\u017cywania substancji odurzaj\u0105cych i\/lub pr\u00f3b samob\u00f3jczych. 17<\/sup>

Z uwagi na fakt, \u017ce wska\u017anik zatrudnienia w\u015br\u00f3d os\u00f3b cierpi\u0105cych na schizofreni\u0119 jest bardzo niski, dzia\u0142ania koncentruj\u0105 si\u0119 raczej na szukaniu pracy dla bezrobotnych ni\u017c na wspieraniu os\u00f3b ju\u017c ucz\u0105cych si\u0119 lub pracuj\u0105cych.7<\/sup> Wi\u0119ksza liczba podj\u0119tych w odpowiednim momencie interwencji powinna pom\u00f3c m\u0142odym, ucz\u0105cym si\u0119 jeszcze osobom chorym na schizofreni\u0119 rozpocz\u0105\u0107 prac\u0119, za\u015b osobom pracuj\u0105cym, u kt\u00f3rych chorob\u0119 rozpoznano, utrzyma\u0107 t\u0119 prac\u0119.5,18<\/sup>

Co wi\u0119cej, wiele os\u00f3b chorych na schizofreni\u0119 ma siln\u0105 motywacj\u0119 do pracy, ale oczekiwania ze strony pracodawcy w zakresie zatrudnienia s\u0105 bardzo zr\u00f3\u017cnicowane, a wiele os\u00f3b ma bardzo niskie mniemanie o zdolno\u015bci osoby cierpi\u0105cej na schizofreni\u0119 do dostosowania si\u0119 do dlu\u017cszego zatrudnienia; cz\u0119sto jest to postrzegane wr\u0119cz jako rezultat niemo\u017cliwy do osi\u0105gni\u0119cia. Stygmatyzacja ze strony innych os\u00f3b cz\u0119sto prowadzi do autostygmatyzacji, co ma wp\u0142yw na motywacj\u0119 wykazywan\u0105 przez osoby cierpi\u0105ce na schizofreni\u0119. 6<\/sup> <\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n

Pomimo znacznych barier w zatrudnieniu, na jakie napotyka wiele os\u00f3b, u kt\u00f3rych rozpoznano schizofreni\u0119, drogi prowadz\u0105ce do zatrudnienia, powrotu do zdrowia i w\u0142\u0105czenia spo\u0142ecznego s\u0105 bardzo wa\u017cne. Rozwi\u0105zania le\u017c\u0105 w gestii wielu os\u00f3b i instytucji; dzia\u0142ania powinny by\u0107 podj\u0119te przez:<\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n

Pracodawcy:<\/em> powinni upewni\u0107 si\u0119, \u017ce s\u0105 odpowiednio poinformowani i przygotowani do zareagowania w przypadku, gdy pracownik ujawni, \u017ce cierpi na schizofreni\u0119 lub inne powa\u017cne zaburzenie psychiczne. Powinni zapewni\u0107 transparentno\u015b\u0107 w kulturze organizacji oraz uwzgl\u0119dni\u0107 potrzeby os\u00f3b ze schizofreni\u0105.<\/p>

Rodzina i opiekunowie: <\/em>mog\u0105 mie\u0107 kluczowe znaczenie dla wynik\u00f3w leczenia os\u00f3b cierpi\u0105cych na zaburzenia psychiczne, takie jak schizofrenia. Ich zadaniem powinno by\u0107 wspieranie aspiracji i d\u0105\u017ce\u0144 pacjent\u00f3w oraz zapewnianie im dost\u0119pu do ofert r\u00f3\u017cnych organizacji, kt\u00f3re pomagaj\u0105 cierpi\u0105cych na schizofreni\u0119 i ich rodzinom, np. organizacje dzia\u0142aj\u0105ce na rzecz pacjent\u00f3w, organizacje dobroczynne oraz organizacje na rzecz wsparcia zatrudnienia.<\/p>

Pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia: <\/em>powinni pyta\u0107 swoich pacjent\u00f3w o przebieg ich pracy i aspiracje zawodowe oraz zapewnia\u0107 im dost\u0119p do grup wzajemnego wsparcia. Zatrudnienie powinno by\u0107 brane pod uwag\u0119 przy podejmowaniu decyzji o leczeniu. Pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia powinni doradza\u0107 specjalistom ds. kariery zawodowej w zakresie \u015bcie\u017cek powrotu do zatrudnienia. Powinni r\u00f3wnie\u017c wspiera\u0107 samodzielno\u015b\u0107 pacjent\u00f3w w \u017cyciu codziennym oraz powr\u00f3t do pracy, a tak\u017ce stwarza\u0107 mo\u017cliwo\u015bci dla zwi\u0119kszenia samo\u015bwiadomo\u015bci os\u00f3b cierpi\u0105cych na zaburzenia psychiczne poprzez wykorzystywanie ich do\u015bwiadcze\u0144, aby pom\u00f3c innym.<\/p>

Rz\u0105d:<\/em> decydenci powinni opracowa\u0107 regionalny, krajowy lub zakrojony na jeszcze szersz\u0105 skal\u0119 plan poprawy wska\u017anik\u00f3w zatrudnienia w\u015br\u00f3d os\u00f3b cierpi\u0105cych na powa\u017cne zaburzenia psychiczne. Koniecznym jest, aby rz\u0105d w ka\u017cdym utworzy\u0142 grup\u0119 zadaniow\u0105, z\u0142o\u017con\u0105 ze specjalist\u00f3w w zakresie wielu dyscyplin, pochodz\u0105cych zar\u00f3wno z Ministerstwa Zdrowia, jak i Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej, kt\u00f3rej celem b\u0119dzie zwi\u0119kszenie stopy zatrudnienia.<\/p><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

Schizofrenia przebiega u ka\u017cdego pacjenta w inny spos\u00f3b. Czynniki zwi\u0105zane z chorob\u0105, takie jak pocz\u0105tek wyst\u0119powania i rodzaj i nasilenie objaw\u00f3w, moment postawienia diagnozy, choroby wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105ce, czynniki spo\u0142eczne oraz wsparcie bliskich, s\u0105 w ka\u017cdym przypadku r\u00f3\u017cne. Ka\u017cda osoba chora na schizofreni\u0119 jest inna, inna jest te\u017c historia jej choroby, z tego wzgl\u0119du opracowanie skutecznej dla wszystkich strategii wsparcia zatrudnienia stanowi wyzwanie.4<\/sup>

Potrzebny jest otwarty rynek pracy, wspierany przez system opieki zdrowotnej i spo\u0142ecznej, w kt\u00f3rym priorytet ma dobra jako\u015b\u0107 pracy.<\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n

Referencje<\/p>

  1. Boardman et al. Br J Psychiatry. 2003; 182:467-8.<\/li>
  2. Farkas. World Psychiatry.\u00a02007;6:4\u201310.<\/li>
  3. Cheng et al. Psychological Medicine.\u00a02011;41:949\u2013958.<\/li>
  4. https:\/\/councilfordisabledchildren.org.uk\/sites\/default\/files\/uploads\/documents\/import\/working_with_schizophrenia.pdf<\/a><\/li>
  5. Mueser et al. Schizophr Bull.\u00a02001;27:281\u2013296.<\/li>
  6. Marwaha and Johnson. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol. 2004; 39(5):337-49.<\/li>
  7. Rosenheck et al. Am J Psychiatry. 2006;163:411\u2013417.<\/li>
  8. Salkever et al. Psychiatr Serv. 2007;58:315\u2013324.<\/li>
  9. Holley et al. Psychiatr Serv.\u00a01998; 49:513\u2013517.<\/li>
  10. Bond et al. J Consult Clin Psychol. 2001;69:489\u2013501.<\/li>
  11. Bell et al. Schizophr Bull.\u00a01996;22:51\u201367.\u00a0<\/li>
  12. Mc Gurk et al. Schizophr Bull. 2009; 35(2): 319\u2013335.<\/li>
  13. https:\/\/councilfordisabledchildren.org.uk\/sites\/default\/files\/uploads\/documents\/import\/working_with_schizophrenia.pdf<\/a><\/li>
  14. Drake and Brunette. Recent Dev Alcohol. 1998; 14():285-99.<\/li>
  15. Meyer et al. Schizophr Res. 2008 Apr; 101(1-3):273-86.<\/li>
  16. Pharoah et al. Cochrane Database Syst Rev. 2010; (12): CD000088.<\/li>
  17. Warner R,. The Env of Schizophr, 2000\u00a0; P71.<\/li>
  18. Schulze et al. Social Science & Medicine. 2003; 56(2): 299-312.<\/li>
  19. Centre for Mental Health, Department of Health, Mind, NHS Confederation Mental Health Network, Rethink Mental Illness, & Turning Point. 2012.<\/li><\/ol><\/div><\/div>\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":2732,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-fullwidth.php","meta":{"_acf_changed":false,"rea_page_title_signed_in_meta_block_field":"Schizofrenia w szkole i pracy","rea_page_title_signed_out_meta_block_field":"Schizofrenia w szkole i pracy","rea_page_description_signed_in_meta_block_field":"Osoby z d\u0142ugotrwa\u0142ymi chorobami psychicznymi, w tym schizofreni\u0105, do\u015bwiadczaj\u0105 barier w pracy z powodu stygmatyzacji, uprzedze\u0144 i dyskryminacji. Pomimo faktu, \u017ce opinia publiczna jest coraz lepiej poinformowana o zdrowiu psychicznym, nadal istnieje pi\u0119tno, je\u015bli chodzi o schizofreni\u0119.","rea_page_description_signed_out_meta_block_field":"Osoby z d\u0142ugotrwa\u0142ymi chorobami psychicznymi, w tym schizofreni\u0105, do\u015bwiadczaj\u0105 barier w pracy z powodu stygmatyzacji, uprzedze\u0144 i dyskryminacji. Pomimo faktu, \u017ce opinia publiczna jest coraz lepiej poinformowana o zdrowiu psychicznym, nadal istnieje pi\u0119tno, je\u015bli chodzi o schizofreni\u0119.","rea_page_footer_id_meta_block_field":"","rea_page_footer_date_meta_block_field":"","footnotes":""},"class_list":["post-2336","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2336"}],"version-history":[{"count":28,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5163,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2336\/revisions\/5163"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}