{"id":2241,"date":"2020-01-14T13:43:51","date_gmt":"2020-01-14T12:43:51","guid":{"rendered":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/?page_id=2241"},"modified":"2025-12-19T10:16:02","modified_gmt":"2025-12-19T09:16:02","slug":"jak-schizofrenia-wplywa-na-funkcjonowanie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/jak-schizofrenia-wplywa-na-funkcjonowanie\/","title":{"rendered":"Jak schizofrenia wp\u0142ywa na funkcjonowanie?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/div>

Jak schizofrenia wp\u0142ywa na funkcjonowanie?<\/h1>

W celu poprawy og\u00f3lnego funkcjonowania os\u00f3b choruj\u0105cych na schizofreni\u0119 metody leczenia powinny koncentrowa\u0107 si\u0119 przede wszystkim na personalizacji interwencji klinicznych oraz leczeniu objaw\u00f3w negatywnych i zaburze\u0144 funkcji poznawczych.<\/p><\/a>

<\/p><\/div>

\"\"<\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

Dysfunkcje poznawcze to jedne z podstawowych cech schizofrenii. Wykazano, \u017ce rzutuj\u0105 one na funkcjonowanie osoby dotkni\u0119tej t\u0105 chorob\u0105.1 <\/sup>Og\u00f3lne funkcjonowanie jest \u015bci\u015ble skorelowane z jako\u015bci\u0105 \u017cycia. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 upo\u015bledzenia funkcjonowania w przypadku schizofrenii s\u0105 zaburzenia funkcji poznawczych i objawy negatywne, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na funkcjonowanie spo\u0142eczne, pami\u0119\u0107 robocz\u0105 i funkcje wykonawcze. Wa\u017cne jest, aby nowoczesne schematy leczenia farmakologicznego spe\u0142nia\u0142y t\u0119 kluczow\u0105, niezaspokojon\u0105 potrzeb\u0119. Pomimo wielu danych potwierdzaj\u0105cych korzy\u015bci z interwencji w zakresie rehabilitacji funkcji poznawczych w przypadku schizofrenii, na wiele pyta\u0144 wci\u0105\u017c nie znamy jeszcze odpowiedzi. Rehabilitacja poznawcza jest istotnym przedmiotem wielu bada\u0144. Skuteczno\u015b\u0107 leczenia w du\u017cym stopniu zale\u017cy od doboru uczestnik\u00f3w badania oraz stopnia zaawansowania choroby i metodologii leczenia.2<\/sup> <\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n

Innym, znacznie rzadziej wymienianym celem leczenia schizofrenii, wykraczaj\u0105cym poza zmniejszenie cz\u0119stotliwosci objaw\u00f3w psychotycznych jest funkcjonowanie.
Poprawa funkcjonowania danej osoby wp\u0142ywa na jako\u015b\u0107 jej \u017cycia, co w ostatecznym bilansie jest tak samo wa\u017cne, jak leczenie objaw\u00f3w pozytywnych. Kompleksowe podej\u015bcie do leczenia obejmuje zazwyczaj psychofarmakologi\u0119 oraz interwencje psychospo\u0142eczne.

W leczeniu schizofrenii istotne jest dostosowywanie i personalizacja interwencji klinicznych (rys. 1). Monitorowanie osoby chorej i poczynionych przez ni\u0105 post\u0119p\u00f3w oraz rozwa\u017canie zmian w schemacie leczenia w spos\u00f3b pozytywny wp\u0142ywaj\u0105 na przestrzeganie dyscypliny stosowania lek\u00f3w, skuteczno\u015b\u0107 terapeutyczn\u0105 oraz ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 terapii.4<\/sup>

W zale\u017cno\u015bci od przypadku i stopnia zaawansowania choroby dost\u0119pnych jest kilka rodzaj\u00f3w interwencji.<\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n

Ostre epizody psychotyczne
W przypadku ostrych epizod\u00f3w psychotycznych najwa\u017cniejsze jest ograniczenie objaw\u00f3w pozytywnych. Kluczowa jest jest odpowiednia farmakoterapia, uwzgl\u0119dniaj\u0105ca r\u00f3wnie\u017c funkcjonowanie osoby chorej. Istotnym jest wybranie takiego leku, kt\u00f3ry nie b\u0119dzie powodowa\u0142 u pacjenta sedacji (uspokojenia) lub trudnych do zniesienia efekt\u00f3w ubocznych. <\/p>

Przewlek\u0142e epizody psychotyczne
Objawy pozytywne s\u0105 leczone w podobny spos\u00f3b niezale\u017cnie od objaw\u00f3w, chocia\u017c stosowane s\u0105 r\u00f3\u017cne dawki lek\u00f3w, plany leczenia i czas terapii. Jednak\u017ce w przypadku, gdy ostre objawy psychotyczne wyst\u0119puj\u0105 rzadko lub nie wyst\u0119puj\u0105 w og\u00f3le, za\u015b w obrazie klinicznym przewa\u017caj\u0105 objawy negatywne lub zaburzenia poznawcze, jest te\u017c miejsce na inne rodzaje interwencji. Np Terapia poznawczo-behawioralna jest zalecana jako terapie tzw „pierwszego rzutu” w leczeniu niepokoju lub depresji o stopniu \u0142agodnym do umiarkowanego.6<\/sup> W takich przypadkach zalecane jest np. wdro\u017cenie zdrowego trybu \u017cycia oraz regularne wykonywanie \u0107wicze\u0144 fizycznych, gdy\u017c udowodniono pozytywny wp\u0142yw tych czynnik\u00f3w na czynno\u015b\u0107 m\u00f3zgu poprzez popraw\u0119 pami\u0119ci, wielozadaniowo\u015bci i umiej\u0119tno\u015bci planowania, pobudzenie naprawy kom\u00f3rek nerwowych oraz zwi\u0119kszenie koncentracji.7<\/sup> Dla podtrzymania reemisji Istotne jest r\u00f3wnie\u017c wszelkiego rodzaju wsparcie finansowe oraz spe\u0142nienie aspiracji zawodowych.<\/p><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

Interwencje te zazwyczaj j\u0105 skutecznie poprawiaj\u0105 r\u00f3\u017cne aspekty funkcjonowania os\u00f3b chorych na schizofreni\u0119. Cz\u0119sto istniej\u0105 jednak trudno\u015bci we wdro\u017ceniu tych interwencji w codziennej praktyce klinicznej w ramach opieki spo\u0142ecznej. Do trudno\u015bci tych zaliczamy niewystarczaj\u0105ce \u015brodki na dostarczenie i ocen\u0119 wybranej interwencji w spos\u00f3b odpowiedni, ograniczon\u0105 liczb\u0119 opiekun\u00f3w oraz nieodpowiednie ich przeszkolenie, a tak\u017ce niewystarczaj\u0105c\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 i zbyt ma\u0142e wsparcie w kontek\u015bcie istniej\u0105cych form pomocy dotycz\u0105cej poprawy zdrowia psychicznego.8<\/sup> <\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"
\"\"\"\"<\/a><\/div>

Rys. 1: Poprawa funkcjonowania osoby chorej na schizofreni\u0119<\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n

Leczenie objaw\u00f3w negatywnych jest r\u00f3wnie\u017c kluczowym elementem, na kt\u00f3ry nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 przy rozwa\u017caniu poprawy funkcjonowania chorego (rys. 1).3<\/sup> Chocia\u017c objawy te dotycz\u0105 nawet 26% cierpi\u0105cych na schizofreni\u0119 pacjent\u00f3w leczonych stacjonarnie oraz 58% pacjent\u00f3w leczonych ambulatoryjnie, reaguj\u0105 one s\u0142abiej na obecnie stosowane leki ni\u017c objawy pozytywne.9 <\/sup>Co wi\u0119cej, skuteczno\u015b\u0107 w leczeniu objaw\u00f3w negatywnych wykazano tylko dla kilku lek\u00f3w przeciwpsychotycznych .10 <\/sup>Z tej przyczyny brak skutecznych mo\u017cliwo\u015bci w zakresie leczenia objaw\u00f3w negatywnych pozostaje istotn\u0105 niezaspokojon\u0105 potrzeb\u0105 , szczeg\u00f3lnie w aspekcie ca\u0142kowitych wynik\u00f3w leczenia.9<\/sup> Kluczowe znaczenie ma zatem szybkie rozpoznanie, zrozumienie i podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 w celu z\u0142agodzenia objaw\u00f3w negatywnych, gdy\u017c wczesna interwencja mo\u017ce znacz\u0105co poprawi\u0107 og\u00f3lne funkcjonowanie, a w rezultacie jako\u015b\u0107 \u017cycia.8<\/sup>

Opr\u00f3cz objaw\u00f3w negatywnych, istnieje jeszcze jedna klasa objaw\u00f3w, dla kt\u00f3rej nie ma ukierunkowanego leczenia – s\u0105 to zaburzenia funkcji poznawczych (rys. 1). Zaburzenia te s\u0105 r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zane z og\u00f3lnym funkcjonowaniem i pozostaj\u0105 niezaspokojon\u0105 potrzeb\u0105.11,12 <\/sup>Zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w zwi\u0105zanych z zaburzeniami poznawczymi obejmuje s\u0142abe funkcjonowanie, szczeg\u00f3lnie w zakresie podejmowania decyzji i przetwarzania informacji, deficyty uwagi oraz ograniczon\u0105 pami\u0119\u0107 robocz\u0105.13 <\/sup>Objawy te zazwyczaj wp\u0142ywaj\u0105 na jako\u015b\u0107 \u017cycia i codzienne funkcjonowanie pacjent\u00f3w. W ci\u0105gu ostatnich kilku dekad nast\u0105pi\u0142 znaczny post\u0119p w badaniach nad zaburzeniami poznawczymi. Niemniej jednak nawet nowoczesne schematy leczenia farmakologicznego nie zawsze pozwalaj\u0105 z osi\u0105gni\u0119ciem znacznej poprawy w zakresie tej klasy objaw\u00f3w. Sukcesy osi\u0105gni\u0119te w badaniach pilota\u017cowych ukierunkowanych na leczenie zaburze\u0144 poznawczych nie zosta\u0142y powt\u00f3rzone w badaniach zakrojonych na szersz\u0105 skal\u0119. Pokazuje to, i\u017c kwestia ta wci\u0105\u017c bezwzgl\u0119dnie wymaga dalszych bada\u0144.14<\/sup>

G\u0142\u00f3wnym celem terapeutycznym obecnie stosowanych schemat\u00f3w leczenia farmakologicznego jest poprawa og\u00f3lnego funkcjonowania; mimo to, wi\u0119kszo\u015b\u0107 nowych danych klinicznych odnosi si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do objaw\u00f3w pozytywnych. Nowoczesne metody leczenia powinny koncentrowa\u0107 si\u0119 na objawach negatywnych i zaburzeniach funkcji poznawczych; powinny by\u0107 one tak\u017ce poddawane cz\u0119stym i konsekwentnym weryfikacjom oraz by\u0107 dostosowywane w zale\u017cno\u015bci od potrzeb i preferencji danej osoby.15<\/sup> Skuteczny schemat leczenia farmakologicznego z zastosowaniem lek\u00f3w przeciwpsychotycznych powinien, w idealnym przypadku, \u0142\u0105czy\u0107 w sobie leczenie wszystkich grup objaw\u00f3w, popraw\u0119 funkcjonowania spo\u0142ecznego oraz zapobieganie dalszym zaburzeniom funkcji poznawczych . Dobry plan leczenia powinien w przysz\u0142o\u015bci prowadzi\u0107 do zauwa\u017calnej poprawy og\u00f3lnego funkcjonowania chorego a w konsekwencji do poprawy jako\u015bci \u017cycia.16<\/sup> <\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n

References<\/p>

  1. Bowie et al. Am. J. Psychiatry. 2006; 163 (3): 418\u2013425<\/li>
  2. Medalia and Richardson. Schizophr. Bull. 2005; 31 (4): 942\u2013953<\/li>
  3. Haller CS. F1000Prime Reports 2014;6:57<\/li>
  4. NICE Psychosis and schizophrenia in adults: prevention and management 2014<\/li>
  5. https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC1839209\/pdf\/bmj-334-7595-cr-00686.pdf<\/a><\/li>
  6. https:\/\/www.nasmhpd.org\/sites\/default\/files\/DH-CBTp_Fact_Sheet.pdf<\/a> Cognitive Behavioral Therapy for Psychosis (CBTp): Fact Sheet, Hardy K, Stanford University Department of Psychiatry and Behavioral Health<\/li>
  7. EPA Report(27th European Congress of Psychiatry) 2019<\/li>
  8. Chien et al. Neuropsychiatric Disease and Treatment. 2013; 9: 1463\u20131481<\/li>
  9. Chue P, Lalonde JK. Neuropsychiatr Dis Treat. 2014 May 8;10:777-89. doi: 10.2147\/NDT.S43404. Review<\/li>
  10. Krause, M., Zhu, Y., Huhn, M. et al. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci (2018) 268: 625<\/li>
  11. Carbon M. CNS Spectr 2014;Suppl 1:38-52<\/li>
  12. Buchanan RW. Schizophr Bull 2007;33: 1013\u20131022<\/li>
  13. National Institute of Mental Health. Schizophrenia. 2009<\/li>
  14. Goff DC. Pharmacol Biochem Behav 2011;99(2):245\u2013253<\/li>
  15. Carbon M, Correll CU. Dialogues Clin Neurosci. 2014 Dec;16(4):505-24. Review. PubMed PMID: 25733955; PubMed Central PMCID: PMC4336920.<\/li>
  16. Sommi, 2017 (https:\/\/www.medscape.org\/viewarticle\/463775<\/a>) <\/li><\/ol><\/div><\/div>\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-fullwidth.php","meta":{"_acf_changed":false,"rea_page_title_signed_in_meta_block_field":"Jak schizofrenia wp\u0142ywa na funkcjonowanie?","rea_page_title_signed_out_meta_block_field":"Jak schizofrenia wp\u0142ywa na funkcjonowanie?","rea_page_description_signed_in_meta_block_field":"Og\u00f3lne funkcjonowanie jest kluczow\u0105 niezaspokojon\u0105 potrzeb\u0105 kliniczn\u0105, kt\u00f3ra obejmuje szczeg\u00f3lnie negatywne i poznawcze objawy i jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z jako\u015bci\u0105 \u017cycia.","rea_page_description_signed_out_meta_block_field":"Og\u00f3lne funkcjonowanie jest kluczow\u0105 niezaspokojon\u0105 potrzeb\u0105 kliniczn\u0105, kt\u00f3ra obejmuje szczeg\u00f3lnie negatywne i poznawcze objawy i jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z jako\u015bci\u0105 \u017cycia.","rea_page_footer_id_meta_block_field":"","rea_page_footer_date_meta_block_field":"","footnotes":""},"class_list":["post-2241","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2241","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2241"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2241\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5168,"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2241\/revisions\/5168"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/schizofrenia-reaguj.pl\/pacjent\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}